| 2525/ home | Francisco van Jole |
|
|
Rotterdam - Drijvende kerst. |
LIVE WEBCAM: STEMMING: WEBFORUM: "En wat vind je er zelf van?" 
BIO 2525 POPULAIR: 1 - Internet-Sensatie 2 - Remmen 3 - Notebook 4 - Cam@Rotterdam 5 - De Anti-pagina's  HET UITZICHT ARCHIEF HOME 3.0 (1998) HOME 2.0 (1997) HOME 1.0 (1996) BEZOEKERS: 
(sinds 3-9-1999) HELP 2525 
|
Deze week in 2525 / nieuwsgids: King stopt met boek; Amazon schuwt bonden; E-commerce flop redt hongerige honden; En nog veel meer. Lezen? Klik hier. ETEN (III) 18 december Laatste deel van een driedelige voordracht gehouden in het kader van 'Food for Thought' op 14 december in Calypso 2001 te Rotterdam. Deel een, deel twee Een van de woorden die tot de plastic taal gerekend worden, is 'seksualiteit'. Net als bij alle andere plastic begrippen doet zich het merkwaardige fenomeen voor dat, alhoewel iedereen het er over heeft, niemand weet wat we precies bedoelen met die term. Het is een paraplubegrip dat bijvoorbeeld zowel geslacht als lust dekt, en even goed staat voor gevoel als voor techniek. Er is in de praktijk wezenlijk verschil tussen minnen en vrijen, tussen tederheid en passie, tussen een kus en een zoen, tussen een snelle wip en langdurig neuken. Maar op de een of andere manier willen we dat onderscheid in de benoeming ervan niet meer maken. We noemen, sinds de opkomst van het 'ik-tijdperk', al die handelingen 'seksualiteit'. Ook wel afgekort tot seks. Er zijn in de taal overeenkomsten tussen seks en eten. Zo kennen de Angelsaksische talen woorden als 'eating' en 'swallowing' voor bepaalde seksuele handelingen. In de Nederlandse taal zijn de directe verwijzingen naar eten minder maar ook hier gebruiken we woorden als 'bloemkolen', 'erwten' dan wel 'meloenen' in verband met een seksuele lading. Niet alleen de taal biedt overeenkomsten tussen eten en seks, onze verbeelding doet dat eveneens. Van eten gaat onmiskenbaar een erotiserende werking uit. Ik denk bijvoorbeeld aan de actrice Sherilyn Fenn die in een aflevering van de tv-serie Twin Peaks een soort mondacrobatiek bedreef met een kers die dermate imponerend was dat de helft van het mannelijk kijkerspubliek die nacht wakker lag. En een van de meest zinneprikkelende verbeeldingen die ik ken komt voor in de film Tampopo van Juzo Itami uit 1986. Twee geliefden laten een rauwe eierdooier net zo lang sensueel van mond tot mond glijden tot het geel in een orgastische finale doorbreekt en over hun gezicht stroomt. In diezelfde film zien we hoe een oude vrouw in een supermarkt niet van het uitgestalde, begeerlijke, fruit kan afblijven en tot wanhoop van de winkeleigenaar er voortdurend in knijpt. Dat is niet eens verzonnen. Deze week las ik dat de Britse supermarktketen Tesco, zeg maar de Britse Albert Heijn, een officiele mango-tester heeft aangesteld om een dergelijke verleiding te bestrijden. De tester voelt desgewenst of de mango's rijp zijn. De winkel wil zo voorkomen dat de klanten er zelf met hun tengels aan zitten. Maar hoe erotisch het ook kan zijn, het kijken naar etende mensen kan tevens een van de onsmakelijkste zaken zijn. Het is wat dat betreft net als bij de visualisatie van seks. De Japanner Juzo Itami weet hoe hij de lusten moet opwekken, terwijl bijvoorbeeld iemand met de capaciteiten van Menno Buch en zijn exhibitionistisch tv-programma plots dermate veel walging oproept dat het idee van celibaat plots aantrekkelijk wordt. Een andere parallel is waarneembaar in de puberteit als de afkeer van de puber ten opzichte van de ouders zich vooral manifesteert tijdens de maaltijd. Er is dan niets erger dan etende ouders. Zelf kan ik me herinneren dat ik indertijd aan tafel met gebogen hoofd at om mijn kauwende ouders maar niet te hoeven zien. Een soortgelijke weerzin weerhield me er een paar jaar eerder van het wezen van seks te doorgronden. Ik zal acht of negen geweest zijn toen een buurjongen me voor het eerst vertelde over het bestaan van neuken. Ik weigerde hem te geloven. Het was onvoorstelbaar dat mijn ouders zoiets hadden gedaan. Ik was niet in staat het te verbeelden zonder dezelfde gevoelens van walging op te roepen die me later hardnekkig naar mijn bord op tafel deden staren. Vanwege de parallelen tussen eten en seks is het niet vreemd dat de mono-cultuur die zich thans in de voeding manifesteert, ook enigszins valt te bespeuren in bijvoorbeeld de pornografie. Pornosterren gaan steeds meer op elkaar lijken omdat de heersende lichamelijke verbouwingscultuur een bepaald ideaalbeeld oplevert met steeds gelijke afmetingen en eenvormige trekken. Met als resultaat dat alle sterren er hetzelfde uitzien. Tenminste als het gaat om vrouwen, mannen worden vooralsnog buiten de renovatiedrift gehouden. Het is overigens saillant dat de weigering tot eten een bepalend ingredient lijkt voor het verkrijgen van de ideale vorm. Deze week werd uit een Amerikaans onderzoek duidelijk dat zeventig procent van de Playmates in het blad Playboy lijden aan ondergewicht. Hoewel dat natuurlijk ook zijn oorzaak kan vinden in het wellicht lage soortelijk gewicht van siliconen. Los van de monocultuur die de pornografische main stream oprdringt, is er op het gebied van seks echter sprake van een opvallend toegenomen variatie. Het juk van de kerk dat de seks effectief wist terug te dringen tot louter een voortplantingstechniek, lijkt definitief afgeworpen. Een juk dat onder meer tot zo'n seksuele armoede leidde dat in het laatste kwart van de 20e eeuw een hele generatie vrouwen pas na hun zestigste het orgasme ontdekte en de generaties daarvoor wellicht geen flauw benul hadden van het bestaan ervan. Op seksueel gebied is er de afgelopen decennia sprake geweest van een revolutie. Mensen lijken nu vrijer dan ooit, zowel in het manifesteren van voorkeuren als het bedrijven van de liefde zelf. Die positieve ontwikkeling is grotendeels ingezet door een uitvinding uit de jaren zestig: de anti-conceptie pil die de scheiding tussen seks en voortplanting definitief maakte en waardoor de religieuze autoriteiten, die reproductie tot enig doel van seks bombardeerden, automatisch hun zeggenschap over het onderwerp verloren. Het opvallendste daarbij is dit: ondanks de bevrijding is de mens redelijk in staat zijn door de revolutie losgemaakte lusten te bedwingen. In het wild, op straat of op kantoor, tref je amper mensen aan die hun driften niet meer in de hand hebben en in het openbaar seksuele handelingen verrichten. Dat klinkt misschien vanzelfsprekend maar dat is het niet. De ontdekkingsreiziger James Cook bijvoorbeeld trof in 1769 bij zijn eerste bezoek aan Tahiti, waar een vrije seksuele moraal heerste, wel degelijk dergelijke straattaferelen aan. Het is dus mogelijk lusten te bevrijden en ze tegelijkertijd onder controle te houden: wat me terugbrengt bij het eten en de ontwikkeling die thans op het gebied van voedsel gaande is, het ontstaan van impulsief genuttigde, eenvormige, kant-en-klaarmaaltijden. De drang naar gemakszucht is terug te voeren op een manier van denken die halverwege de 19e eeuw zijn intrede deed. Het zogeheten 'toekomstdenken' waarbij onder invloed van technologische ontwikkellingen bij de mens voor het eerst het besef doordrong dat er zoiets is als maakbare vooruitgang en dat we in staat zijn dingen te bedenken die ons leven prettiger maken. Schrijvers als Jules Verne en Edward Bellamy zijn exponenten van die stroming en het kenmerk van hun verhalen is de gemakszucht in positieve betekenis, de hang naar bevrijding van alledaagse beslommeringen zoals bijvoorbeeld huishoudelijke taken. In dat denken past de 'broodpil', een pilletje waarin alle benodigde voedingsmiddelen zitten die een mens nodig heeft en dat hem verlost van zaken als koken en afwassen. Het ideaal van de broodpil kwam in jaren zestig dichterbij door de opkomst van de ruimtevaart wat ook het begrip 'astronautenvoedsel' opleverde. Wat is astrounautenvoer? Dat is eten in plastic zakjes dat nauwelijks enige bereiding behoeft. En dat lijkt wel erg op het voedsel dat thans in de schappen van de supermarkten ligt. Als die ontwikkeling doorzet, wordt de broodpil straks nog werkelijkheid. En dan valt te hopen, en misschien zelfs te verwachten, dat die pil op het gebied van eten en culinaire hoogstandjes eenzelfde revolutie inzet als die andere pil met seksualiteit heeft gedaan. Het kan een tijperk inluiden waarin genot en eetlust weer de boventoon voeren, net zo bevrijd van ongemakken als seks door de pil verlost is van voortplanting. Kortom, alles wat nu zo eenvormig en deprimerend aan ons voedsel lijkt is wellicht een noodzakelijke fase in de culinaire bevrijding die ons uiteindelijk staat te wachten met de komst van de nieuwe pil die het genot van smaak zal doen herleven. U ziet, ik ben helemaal geen cultuurpessimist. Commentaar? 2525 / webforum PS: er zijn nieuwe banners. Linken naar dit verhaal of deze foto? Gebruik dan deze url. |
