« Linkse lente | Main | Feest in de Inbox »
08 maart 2006
De Stemmachine
Dit is de column die ik gisteravond heb uitgesproken op de uitslagenavond in de Burgerzaal van het Rotterdamse stadhuis.
DE STEMMACHINE
Vier jaar geleden stond ik hier in dit gebouw waar, zonder dat er ook maar een glas sneuvelde, een ware aardverschuiving plaatsvond. En ik stond naast een Rotterdammer die, zoals dat in Rotterdam gebruikelijk is en zeker op die dag, er uitgebreid op los mopperde. Dat het allemaal zakkenvullers waren in de gemeenteraad, dat ze er niks van bakten, dat alles naar de knoppen ging. Kortom ik stond naast een gaaf wild exemplaar van wat men indertijd de maatschappelijk teleurgestelden noemden.
Die kans liet ik me niet ontgaan.
Ik hoorde zijn gemopper een tijdje aan en vroeg hem toen: Kunt u mij één gemeentraadsbesluit van het voorbije jaar noemen waar u het niet mee eens was?
Hij keek me aan alsof ik hem naar zijn pincode vroeg.
Eh... klonk het.
Eéntje maar, herhaalde ik want er is niets vermakelijker dan een mopperaar die terugkrabbelt. Eén enkel raadsbesluit.
Het bleef stil.
Nee, dat kon hij niet noemen.
Maar ik ook niet.
Ik kon niet alleen geen gemeenteraadsbesluit bedenken waar ik het niet mee eens was, ik kon me - moet ik eerlijk bekennen - helemaal geen enkel gemeenteraadsbesluit voor de geest halen.
Drie kranten per dag, het Journaal, de hele dag de radio aan en dan nog: niets.
Het was alsof ik mezelf betrapte.
Ja, als ik diep nadacht dan was er natuurlijk wel wat. De bonnetjesaffaire bijvoorbeeld, daar was veel over te doen geweest. Maar wat de gemeenteraad er nu precies over besloten had, stond me toch niet echt helder voor de geest.
De critici hadden misschien toch gelijk, dacht ik. De politiek was misschien wel teveel verwijderd geraakt van de burger. De democratie functioneerde niet meer.
Nou als dat zo was, dan was daar op die bewuste avond in één klap een einde aan gemaakt. Je kon veel op Fortuyn aan te merken hebben, de politiek was er in ieder geval niet saaier op geworden.
En het bleef zo. Nooit eerder heb ik in deze stad zoveel politieke rellen, zoveel gesteggel meegemaakt als in de afgelopen vier jaar. Compleet met maatschappelijke discussies over bijvoorbeeld het recht op beledigen en de plicht tot abortus.
Ik beken, ik had me een discussie over rechten en plichten eerlijk gezegd anders voorgesteld maar hé, het is nieuwe politiek dus dan kun je niet in oude normen blijven hangen.
Het gevolg is bijvoorbeeld dat het incasseringsvermogen is vergroot. Vier jaar geleden werd harde kritiek uiten nog bestempeld tot demoniseren, nu kan de leider van VVD gewoon zeggen dat een overwinning van de PvdA een ramp voor de stad zou betekenen. Maar misschien komt dat omdat Van Aartsen als het om rampen gaat inmiddels alom als ervaringsdeskundige wordt erkend.
Maar is er daarmee ook wat veranderd in de verhouding tussen politiek en burger? Is de kloof gedicht? Kan ik nu na vier jaar politiek strijdgewoel wél een gemeenteraadsbesluit noemen waar ik het wel of niet mee eens was?
Nee.
'Rotterdam kampioen proefballon oplaten', kopte de Telegraaf vanochtend. En proefballonnen worden nu eenmaal het beste gevuld met gebakken lucht.
Dus er zijn wel zaken gepasseerd waar ik het niet mee eens ben of was maar of daar nou ook echt besluiten over zijn genomen? Door de gemeenteraad?
Ik voelde me wederom een slecht burger.
Gelukkig bood het stembureau vanochtend troost. Toen ik mijn stem uit wilde brengen was vóór mij een man die nogal veel tijd nodig had om zijn keuze te maken. Zo lang dat er zowaar een rij van kiesgerechtigden ontstond. Een rij bij de stemmachine! Even leek het alsof ik in een land woon waar de politiek zo dicht bij de burger staat dat de kiezers er wel een hele dag voor in de rij willen staan. Irak bijvoorbeeld of Zimbabwe.
Na een tijdje was de trage kiezer klaar. Bij het weggaan hoorde ik hem op de gang praten met een medewerker van het stembureau.
"Ja er zijn er twee," legde de medewerker uit. "Je hebt de gemeenteraadsverkiezingen én de deelgemeenteraadsverkiezingen."
De kiezer keek alsof hij net een verkeerd hypotheekcontract had getekend.
De afgelopen jaren wordt de democratie door de media en door de politiek zelf gepresenteerd als een geoliede machine waar targets worden ingevoerd en vervolgens politici mee kunnen worden afgerekend. Als een machine die te besturen valt en waarvan het gedrag zich laat voorspellen met statistieken en peilingen.
De kloof dichten met de burger is dan een kwestie van tunen en tweaken. De politiek dichter bij de kiezer brengen een kwestie van gas geven.
Maar de democratie is geen machine. Het is een tamelijk krakkemikkig systeem waarbij iemand die niet weet hoe een stemmachine werkt of welke verkiezingen er eigenlijk worden gehouden net zoveel te zeggen heeft als degenen die er hun levenswerk van hebben gemaakt.
Het is een systeem waarbij mensen beslissen over besluiten die ze niet kennen.
Daar kun je heel erg op mopperen, heel erg ontevreden over zijn maar het meest idiote is dat het zo goed werkt.
Posted by fvjole at 08 maart 2006 10:59
